Radyoembolizasyon Tedavisi

(Radyoaktif Mikroküre Tedavisi)

Tedavinin Temel Prensibi Nedir?
 
Karaciğer kanserleri; primer (hepatosellüler karsinom ve intrahepatik kolanjiokarsinom) veya sekonder yani metastatik (en sıklıkla barsak, sonra meme ve nöroendokrin kanser metastazları) olarak görülmektedir. Karaciğer kanserlerinin öncelikli tedavisi cerrahidir. Cerrahi tedavi şansı olmayan kanserlerde karaciğere yönelik tedavilerin kullanımı gün geçtikçe yaygınlaşmaktadır.
 
Radyoembolizasyon adı verilen Yttrium-90 (Y-90) mikroküre tedavisi dünyada ve ülkemizde giderek artan oranda kullanılmaktadır.
 
Radyoembolizasyon tedavisi, genellikle cerrahi tedavisi mümkün olmayan ve standart kemoterapilerden fayda görmemiş hasta grubunda son seçenekler arasında uygulanmaktadır. Metastatik hastalıkta yaşam süresini belirleyecek olan özellikle karaciğer metastazlarının kontrol altına alınması ise; öncelikli olarak Y-90 mikroküre tedavisi açısından değerlendirme yapılmalıdır. Günümüzde Y-90 mikroküre tedavisinin primer veya metastatik karaciğer malignitelerinin standart tedavi algoritmasındaki yeri henüz kesinleşmemiştir. 

Radyoembolizasyon Tedavisinde Ne Uygulanır? 

 

Cam veya resin mikrokürelerin yttrium 90 ile bağlanması sonucu elde edilmektedir. Y-90’ın radyoaktif özelliğinden dolayı (beta radyasyon) uygulandığı dokuda radyasyona bağlı nekroza neden olmaktadır. Mikroküre çapının büyük [ortalama 25-35 nanometre (nm)] olması nedeniyle kapiller dolaşımdan venöz sisteme geçememekte (damarı embolize eder) ve bu alanda asıl terapötik özelliği olan radyasyona bağlı etkisini göstermektedir. Embolize etme özelliği terapötik olarak kabul edilmemektedir. Bu iki özelliğinden dolayı tedavi radyoembolizasyon olarak da isimlendirilmektedir. Karaciğerde normal karaciğer dokusunun beslenmesi %75-80 oranında portal venden, %25-30 oranında hepatik arterden sağlanırken, tümörlerin beslenmesi %75-80 oranında hepatik arterden sağlanmaktadır. Tedavide beslenmedeki bu farklılıktan yararlanılmaktadır.

 

Radyoembolizasyon Maddesinin Özellikleri Nelerdir?

 

Yttrium-90 nedir?

 

Yttrium 89’dan nötron bombardımanı ile üretilen bir reaktör ürünüdür. Y-90 yüksek enerjili saf beta ışınımı yapmaktadır. Beta partiküllerinin maksimum enerjisi 2.27 megaelektron volt (MeV), ortalama enerjisi 0.93 MeV’dir. Dokudaki maksimum erişim mesafesi 11 milimetre (mm), ortalama erişim mesafesi 2.5 mm’dir. Yarı ömrü 64.1 saattir. Kararlı hali zirkonyum 90’dır. Tedavi sonrası radyasyonun yaklaşık %94’ü ilk 11 günde dokuya verilmektedir. 1 gigabecquerel (GBq) başına total absorbe edilen radyasyon dozu 50 Gray (Gy)/kilogram (kg)’dır.

 

Y-90 mikroküre nedir?

 

Y-90 ile bağlı mikroküreler hepatik arteriel dolaşıma verildiğinde boyutları nedeniyle kapiller yatakta kalmakta ve venöz dolaşıma geçememektedir. Böylece karaciğer içerisinde hapsedilmekte ve bu alanda radyasyona bağlı etkileri görülmektedir. Radyasyon uygulandığı bölgede; doku tipinden, tümör çeşidinden ve hücre siklusundan bağımsız olarak nekroza neden olmaktadır.

Resin ve cam mikroküre bulunmaktadır.

 

TheraSphere® (MDS Nordion Inc., Kanata, Ontario, Canada): Cam mikroküredir. Yüksek spesifik aktivitede az sayıda mikroküre içermektedir. Tek vialde (3 GBq’lik aktivitede) 1.2 milyon mikroküre bulunur. Resin mikroküreye oranla 3 kat daha ağırdır ve küre başına 50 kat daha fazla spesifik aktiviteye sahiptir. Küre başına düşen aktivite 2.500 Bq’dir. Tedavi uygulamasında akciğere şantı ihmal edilebilecek kadar az olmaktadır. Portal ven trombozu olan yada olmayan hepatosellüler karsinom (HCC) olgularında kullanımı FDA onaylıdır.

 

SIR-Spheres® (SIRTeX Medical Ltd., Sydney, New South Wales, Australia): Resin bazlıdır. Mikrokürelerin ortalama çapı 29- 35 nm’dir. Her vialde standart olarak kalibrasyon tarihinde 5 mililitrede (ml) 3 GBq aktivite bulunmaktadır. Düşük spesifik aktivitede yüksek sayıda mikroküre içerir. Tek vialde (3 GBq’lik aktivitede) 40- 60 milyon arası mikroküre bulunmaktadır. Küre başına düşen aktivite miktarı 50 Becquerel (Bq)’dir. SIR-Spheres® ilk kez 1980’li yıllarda Avustralya’da geliştirilmeye başlanmış ve 2002’de Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde resmi onay almıştır. Kolorektal kanser, meme kanseri, pankreas kanseri ve nöroendokrin tümör başta olmak üzere karaciğere metastaz yapma potansiyeli yüksek olan kanserlerde kullanımı Food and Drug Administration (FDA) onayı almıştır (22, 23, 24). Cam mikroküreye göre embolizan potansiyeli daha fazladır. Bu sebepten dolayı komplet portal ven trombozu (PVT) varlığında, mutlak kontraendikasyon kabul edilmemekle birlikte dikkatli olunmalı ve doz azaltımı yapılmalıdır (25, 26). SIR-Spheres®, Avrupa’da sıklık sırasına göre en fazla İtalya, Almanya ve Türkiye’de uygulanmaktadır.

 

Hangi Hastalar Tedavi Edilebilir?

 

- Beklenen yaşam süresinin 3 aydan uzun olması,

- Karaciğerde sınırlı veya karaciğer dominant hastalık olması,

- Portal vende parsiyel veya lobar invazyon olması,

- % tümör yükünün %50’den az olması,

- Cerrahi tedaviye uygun olmayan olgular,

- Child- Pugh sınıflaması A veya sirotik hastalarda erken dönem B olması,

- Serum ALT ve AST değerlerinin normalin 5 katının altında olması,

- Serum bilirubin değerinin ≤ 35 mmol/L olması,

- Serum albumin değerinin ≥ 30 g/L olması,

- Hastanın minimal komorbiditesinin olması şeklinde sıralanabilir.

 

Hepatoselüler kanserde kabul kriterleri:

 

- Serum AFP değerinin > 400 mg/L olması veya görüntüleme ile HCC tanısı konulması,

- Viral veya alkolik siroz öyküsü olması,

- Başlangıç RFA, karaciğer segmentektomisi veya TAKE tedavisi yapılmış olmasıdır.

 

Metastatik barsak kanserlerinde kabul kriterleri:

 

- Serum CEA değerinin > 2.5 mg/L olması,

- İlk basamak standart sistemik kemoterapi alması,

- ECOG performans skorunun 0- 2, Karnofsky indeksinin % ≥ 60 olması şeklindedir.

 

Hangi Durumlarda Tedavi Uygulanmaz?

 

1.   Akciğere şantın %20 ve üzerinde olması,

2.   Gastrointestinal sisteme anjiografi ile düzeltilemeyen kaçak saptanması,

3.   ECOG performas skorunun 3 veya 4 olması,

4.   Beklenen yaşam süresinin 3 aydan kısa olması,

5.   Total bilirubin düzeyinin >2 mg/ dl olması,

6.   Cerrahi tedavinin uygun olması,

7.   Karaciğerin majör hastalık alanı olmaması,

8.   Çöliak anjiografi yapılmasını engelleyecek düzeyde vasküler oklüzyon ve/ veya varyasyon olması,

9.   Yüksek ateşle giden ciddi enfeksiyon varlığı olarak sayılabilir.

Akciğere şantın %20 ve üzerinde olması ve gastrointestinal sisteme anjiografi ile düzeltilemeyen kaçak saptanması Y-90 mikroküre tedavisi için mutlak kontraendikasyonlardır. Diğer sayılan maddeler tedavi için rölatif kontraendikasyon oluşturmaktadır.

Radyoembolizasyon tedavisi

hasta örneklerimiz

1. Olgu

 

64 yaşında erkek hepataselüler kanser tanısı ve portal ve vena kava inferiorda sağ atriuma kadar uzanan tümör trombüsleri mevcut. Kitle sağ lobda ve infiltratif tarzda yayılım gösteriyor. Sağ loba 120 gray doz için Y-90 mikroküre uygulandı. Tedavi sonrası 1.5 ayda belirgin parsiyel yanıt alındı. Tümör trombüsünde de belirgin rezlüsyon oluştu. Hastanın klinik performansı arttı.

Tedavi öncesi

Tedavi sonrası

Tel: 4442112

© 2013 Web tasarımı Akın Yıldız

Yazı ve tııbi görüntülerin tüm hakları saklıdır. İzinsiz alıntı yapılamaz.