FAPI PET/CT
Fibroblast aktivite edici protein inhibitörü
FAPI PET görüntülemenin tutulum mekanizması, çekim teknikleri, kullanım alanları
Kanseri saptama mekanizması
FAPI PET, tümörün kendisinden ziyade tümör mikroçevresini (TME) hedefleyen bir görüntüleme yöntemidir.
• Hedef: Fibroblast Aktivasyon Proteini (FAP), tip II transmembran serin proteaz yapısında bir enzimdir. Bu protein, normal yetişkin dokularında ve dinlenme halindeki fibroblastlarda çok düşük seviyede bulunurken veya hiç bulunmazken, epitelyal kanserlerin %90'ından fazlasında Kanserle İlişkili Fibroblastların (CAF) yüzeyinde aşırı ifade edilir.
• Bağlanma: Radyoişaretli FAPI (FAP İnhibitörü) molekülleri, bu enzimlere yüksek afinite ile bağlanır ve hızla hücre içine alınır.
• FDG ile Farkı: [18F]FDG kanser hücrelerindeki artmış glikoz metabolizmasını (Warburg etkisi) hedeflerken, FAPI tümörün stromal bileşenini hedefler. Bu özellik, FAPI'nin yoğun desmoplastik reaksiyon (bağ dokusu artışı) gösteren tümörlerde (örneğin mide, pankreas, kolanjiyokarsinom) yüksek kontrast oluşturmasını sağla
Çekim Tekniği ve Hasta Hazırlığı
FAPI PET, lojistik ve hasta konforu açısından [18F]FDG PET'e göre bazı avantajlar sunar.
• Radyofarmasötikler: En yaygın kullanılan ajanlar 68Ga (Gallium-68) ile işaretli [68Ga]Ga-FAPI-04 ve [68Ga]Ga-FAPI-46'dır. Ayrıca daha uzun yarı ömre sahip olan ve merkezi üretim imkanı sunan 18F (Flor-18) işaretli ajanlar (örn. [18F]FAPI-74, [18F]FAPI-42) da geliştirilmiştir.
• Hazırlık: FAPI PET için hastaların aç kalmasına gerek yoktur ve kan şekeri düzeyinin kontrol edilmesi gerekmez.
• Görüntüleme Süresi: FAPI ajanları tümör dokusunda hızla birikir ve vücuttan hızla temizlenir. Görüntüleme, enjeksiyondan 10 ila 60 dakika sonra başlayabilir, bu da toplam işlem süresini kısaltır
Kullanım Alanları
FAPI PET, onkolojik görüntülemenin yanı sıra non-malign durumlarda ve teranostik uygulamalarda kullanılmaktadır.
A. Onkolojik Kullanımlar
• Sindirim Sistemi Kanserleri: Mide, kolorektal, özofagus ve pankreas kanserlerinde, özellikle FDG'nin düşük tutulum gösterdiği müsinöz ve taşlı yüzük hücreli karsinomlarda üstün tanısal performans gösterir.
• Karaciğer ve Safra Yolları: Hepatosellüler karsinom (HCC) ve kolanjiyokarsinomda (özellikle intrahepatik) lezyonları saptamada yüksek başarı oranına sahiptir.
• Bilinmeyen Primerli Kanserler (CUP): FDG PET ile primer odağın bulunamadığı metastatik hastalarda primer tümörü tespit etmede kullanılabilir.
• Meme Kanseri: Özellikle düşük metabolik aktiviteye sahip lobüler meme kanserlerinde metastaz tespiti için değerlidir.
• Sarkomlar: Yumuşak doku sarkomları ve gastrointestinal stromal tümörlerin (GIST) evrelemesinde etkilidir.
• Teranostik Uygulama: Görüntüleme ajanlarının terapötik izotoplarla (Lutesyum-177, İtriyum-90, Aktinyum-225) işaretlenmesiyle FAP hedefli radyoligand tedavisi (FAP-RLT) uygulanabilmektedir.
B. Non-Malign (Kanser Dışı) Kullanımlar
FAPI, doku yeniden şekillenmesi ve fibrozisin olduğu bölgelerde de tutulduğu için aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:
• Kardiyovasküler: Miyokard enfarktüsü sonrası fibrozis, kardiyomiyopatiler ve aterosklerozun görüntülenmesi.
• İnflamatuar/Enfeksiyöz: IgG4 ilişkili hastalıklar, tüberküloz, romatoid artrit, Crohn hastalığı ve interstisyel akciğer hastalığı (pulmoner fibrozis)